Taal: het Groene grammaticaboekje

Taal: het Groene grammaticaboekje

Nooit gehoord van het Groene grammaticaboekje? Dat klopt, het bestaat niet! Een Groen grammaticaboekje zou impliceren dat er een officieel vastgelegd of gecodificeerd Standaardnederlands bestaat. Echter taal is altijd in ontwikkeling en er is “geen gezag” in de taal.

Op welk gebied van taal vindt regulering nu plaats? De spelling is officieel vastgelegd in het Groene Boekje. Voor de woordenschat zijn we overgeleverd aan de (commerciële) woordenboekmakers en voor de uitspraak en grammatica aan iedereen die taal gebruikt. De enige officiële taalveranderingen die de afgelopen decennia zijn doorgevoerd, zijn wijzigingen in de spelling. De Taalunie stelt wel spellingsregels vast maar niet grammaticaregels; die ontstaan al sinds jaar en dag spontaan, in de praktijk.

In de discussie over taalverandering zijn er twee partijen: de ‘normatieven’ en de ‘realisten’. De ‘normatieven’ vinden taalverandering synoniem met taalverloedering, met de volgende argumenten:

  • een esthetisch argument: onnodig en lelijk,
  • dalende gebruikswaarde bij de interpretatie van de tekst , en
  • het ondergraaft de algemeen aanvaarde cultuurtaal voor Nederland en Vlaanderen.

De ‘realisten’ vinden taal nu eenmaal een ‘levend verschijnsel’ en daarom zijn veranderingen ‘natuurlijk’ en dus ook onvermijdelijk. De tegenargumenten zijn als volgt:

  • een esthetisch argument: de ene taalvariant is niet objectief mooier dan de andere,
  • bijna altijd goede interpretatie door context en kennis van de taalgebruikers, en
  • talen nemen elkaars woorden over.


Woorden kwamen uit het Latijn en Frans, tegenwoordig van het Engels.


In de taalwetenschap is het allereerste begin van een verandering een min of meer grijs gebied. Taalverandering ontstaat door vernieuwing en verspreiding.

  • Vernieuwing is het echte begin van een taalverandering: op verschillende momenten en plaatsen, doen verschillende personen iets, hetzelfde, onafhankeljk van elkaar.
  • Verspreiding kent twee soorten:
    • Wat klein begint en bij succes wordt overgenomen door andere mensen.
    • Het overspringen van iets nieuws van het ene woord naar andere woorden, van de ene constructie naar andere constructies.


De carrière van een taalfout

Bijvoorbeeld: patatje mèt werd ook de ex vàn, een poging tòt. Bekend is dat iedere taalverandering haar carrière begint als taalfout. Een oplossing hiervoor kan zijn een Nederlandse Taalunie commissie met Nederlandse en Vlaamse taaladviseurs, docenten, wetenschappers, journalisten en schrijvers die monitoren.

Kijk anders nog even naar het inspirerende, herkenbare en lachwekkende item ‘Goocheltaal’ van cabaretier Herman Finkers uit zijn voorstelling ‘Na de Pauze’.

herman_finkers_goocheltaal_youtube
https://youtu.be/E-jrj9BTgPA

Bronnen:
Onze Taal 2016- 4 : Joop van der Horst : Staandend schommelen. Hoe begint taalverandering?  https://onzetaal.nl/uploads/editor/1604_Horst.pdf
Onze Taal 2015 – 4 : René Appel – : Hoe snel laten we de taal veranderen?
https://onzetaal.nl/uploads/editor/1504_OnzeTaal.pdf
Onze Taal 2010 – 4: Peter-Arno Coppen –  Hoe het omstreden hun hebben even een mediahype werd.  https://onzetaal.nl/uploads/editor/1004_hun.pdf

Photo by chuttersnap on Unsplash

Plaats een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.